|
|
|
|
BORSA
Hisse Senetleri Piyasası, Menkul Kıymetler Borsası, Serbest Piyasa veya Rekabet Piyasası gibi kavramlar ülkemizde daha çok yoğun olarak 1980'lerden günümüze kadar, artan biçimde kullanılmaktadır. Hisse senetlerinin geniş halk kesimlerince yatırım amacı olarak kabul görmesi, sermayenin tabana yayılması, temerküzü ( bir araya gelmesi) dolayısı ile yeni ve büyük yatırımlara dönüşmesine olanak sağlaması ülkemiz kalkınması açısından sevindiricidir. Çoğu yatırımcıların kafasındaki, ''hisse senetlerinin geliri neden yaklaşık banka faizlerinin biraz üzerinde'' gibi düşünceler, bir süre daha cevaplarını armaya devam edecek. Hisse senetleri piyasası ile ilgilenenlerin okumalarını sağlık verebileceğim Paul A. Samuelson 'un iktisat kitabında yer alan ''HİSSE SENETLERİ PİYASASINDAKİ DALGALANMALAR'' başlıklı ek yazısı, Amerika Birleşik Devletleri şartlarını yansıtsa da, günümüz Türk yatırımcıları tarafından da ilginç bulunabilir. Bu bakımdan özetini veriyorum. A.B.D.'nde 1920'lerin hisse senetleri piyasasındaki görülmemiş genişleme esnasında ev kadınları, hamallar, üniversite öğrencileri hisse senetleri alıp satmakta idiler. Hisse senetleri fiyatlarının yükselmekte bulunduğu bir piyasada, hem de süreklilik arz ettiğinde bu piyasaya kendi ümitlerini kendisi yaratıyordu. Eğer insanlar hisse senetleri fiyatlarının yükseleceklerini zannettikleri için hisse senedi satın alıyorsa, bu satın alma olayı ile fiyatlar zaten yükselmektedir. Fiyatların yükselmesi yeni satın almalara yol açmakta, fiyatlar tekrar yükselmektedir. Üstelik zar ve oyun kağıtları ile oynanan kumarda her kazanan bir kaybeden olmasına karşı, burada kazananlara karşı kaybeden bulunmamaktadır. Bu öyle bir oyundur ki, alan kazanır. Herkes aynı zamanda da kazancını tahsil etmeye kalksa, bütün kazançlar ortadan kalkar. Fakat bu karlı işe kim son vermek isteyebilir? Bütün dünya delirse, sağlam kafada olmak bir delilik sayılır. Akıllı ve şüpheci bir kimse, belediye hizmetlerinin, Holding şirketlerinin sağlam temelleri olmayan kağıt üzerine kurulmuş olduğuna, Florida Lüks mesken inşaatlarının bir çalılık ile bataklık arasına kurulu bulunduğuna, Güney Amerika ve Avrupa’ya verilen borçların, verimsiz yollara yüzme havuzlarına sarf edildiğine kanaat getirseydi durum ne olacaktı? Kısa zamanda mülkiyet ile ilgili şu kaideyi öğrenecekti: ''Bir şeyin kıymeti, insanların ona atfettikleri değer ile ölçülür. ''Ancak muvaffak olmak için, çok güç olan ikinci bir kaideyi uygulayabilmek gerekir. Bu kaide de sonda kalmamanın icap ettiğidir; “Sona kalan dona kalır.” 1929 Ekiminin uğursuz buhranı patlak verdiği zaman herkes dona kalmıştı.Bu işi bildiklerini iddia edenlerin havaları inmişti. Piyasa yok olmuş, adeta dipsiz bir kuyu ortaya çıkmıştı. Komisyoncular hisse senetlerinin fiyatlarını bir taraftan düşürürlerken, bir taraftan veresiye muamelelerine giriştiler. Peşin para ile hisse senedi almış olanlar bile, yıl sonuna kadar sermayelerinin üçte birini kaybettiler. 1932 senesine kadar bu kayıp altıda beşe kadar çıktı. Piyasanın yükselmesi nasıl kendi ümitlerinin tesiri ile oldu ise, batması da insanların kendi kabuslarının eseri olmuştur. Hisse Senetleri Piyasası 1950-1960 devresinin ortalarına doğru 1929'ların zirvesine erişmiş bulunuyordu. Elektrik konuları ile ilgili hisse senetlerinin şiddetle yükselmesi ve 1962 yılının ortasında buhrana sebebiyet vermesi; insan tabiatının tecrübelere rağmen değişmediğini gösteriyor. Ülke ve dünyada iş faaliyetlerinin, milli gelir artışlarının, şirket karlarının gelecekteki seyrini doğru tahmin edebilen bir yatırımcı zengin olabilir. Fakat böyle bir insan mevcut değildir. Yatırımcı ve spekülatörleri en az dört gruba ayırabiliriz. 1) Satın aldıkları hisse senetlerini uzun sürelerde muhafaza edenler. Milli ekonomi yükselen bir eğilim gösterdiği için uzun vadede durumları oldukça iyidir.Piyasadan aldıkları hisse senetlerini adeta dondurdukları için, muamele miktarını sınırlamaları sebebi ile piyasanın incelmesine sebep olurlar. Hazır alıcıları kısıtlıdır. 2) Komisyoncu ve aracılarla sıkı ilişki içersinde, fiyatları her an takip eden kimseler. Sürekli alıp satarlar ve kâr ederler. Bu grubun mevcudiyeti sayesinde piyasa daha az ince olur. Alım satım yoğunluğu sınırlı "likitide" sağlar. 3) Bu iki grup arasında üçüncü bir grup vardır.Bunlar birkaç aylık veya bir kaç yıllık kaymalar gösterirler. Bunların arasında en az muvaffak olanlar, piyasaya fiyatlar zirveye çıktığı zaman giren amatörlerdir. Zaten bunların girmesi akıllı ve tecrubelerin piyasadan çekilmesi için bir işarettir. En başarılı olmuş spekülatörler, ayak takımının aşırı heyecanlarından kaçınan ve iş şartlarının önemli hareketlerini teşhis edebilenlerdir.Ancak yukarıdaki ifade, bunların hissede senetleri fiyatlarının daha yükseleceği intibaını uyandırdığı zaman mübayaada bulunurlar. Düşme kaçınılmaz görüldüğünde, ellerindeki hisse senetlerini satarlar. Aynı senetleri, fiyatlar düştüğünde tekrar satın alırlar. Bu spekülatörlerin davranışı fiyat istikrarsızlığı yaratır. Fiyat yükselme ve düşmeleri şiddetlenir. 4) Nihayet özel durumları tetkik eden kimseler vardır. Genel veya özel kaynaklardan şirketlerin servetlerindeki değişmeleri, iflas, temettüleri, şirket ayrılmalarını, birleşmelerini, kar durumlarını, temettü ilanlarını haber alırlar. Üçüncü gurubun başarılı taraflarına haiz oldukları taktirde bu gurubun mensupları piyasadan çok büyük karlar elde ederler. İkinci Dünya Savaşının siyaset adamı ve hisse senetleri piyasasından büyük karlar elde eden BERNARD BARUCH'un şu sözlerini, parasını hisse senedine yatırmak isteyenlerin daima hatırlarında tutmalarında büyük yarar vardır:''Bütün işlerinizden vazgeçip, piyasanın bütün tarihini ve muamele gören hisse senetlerinin ana şirketlerini bir tıp talebesinin anatomi öğrendiği tarzda tetkik ederseniz, üstelik sizde büyük bir kumarbazın soğukkanlılığı varsa, altıncı hisse sahipseniz ve aslan gibi cesursanız sizin için bir şans ümidi vardır.'' 
Son güncelleme: 2.5.2002 |
Sayfa Gösterimi: 5366
|
|||
|
|
||||
|
|
||||
ANA SAYFA >> BORSA |
 |
||
|
Telefon : 0.242.244 64 60 Cep Tel:
0.536.230 43 46
E-Mail :
farukertunc@mynet.com
|
|||
BORSA 
